Phát biểu tại hội nghị tổng kết Nghị quyết 59/NQ-CP ngày 28/9 ở Phú Thọ, ông Phạm Đình Lộc, Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ Nội vụ), cho biết 16 tỉnh, thành phố của Việt Nam đã ký thỏa thuận với các địa phương Hàn Quốc, đưa hơn 18.000 lượt người sang làm việc thời vụ.
Sau gần 5 năm triển khai nghị quyết, ông đánh giá chương trình đạt kết quả "hết sức tích cực và khả quan". Người lao động làm việc từ 3-8 tháng, chủ yếu trong lĩnh vực nông nghiệp và ngư nghiệp. Công việc phù hợp với lao động nông nghiệp, trong đó có người lớn tuổi.
Theo ông Lộc, sau khi trừ tiền ăn, ở, sinh hoạt cá nhân và bảo hiểm, người lao động có thể tích lũy 30-45 triệu đồng mỗi tháng. Một hợp đồng kéo dài 5-8 tháng có thể giúp họ để dành 150-320 triệu đồng.
Ông Phạm Đình Lộc, Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ Nội vụ) (Ảnh: Hằng Nguyễn).
Chương trình lao động thời vụ được thực hiện thông qua thỏa thuận hợp tác giữa các địa phương 2 nước. Đây là một trong 4 chương trình đưa lao động Việt Nam sang Hàn Quốc, bên cạnh chương trình cấp phép việc làm EPS, chương trình thuyền viên tàu cá gần bờ và chương trình lao động kỹ thuật. Hiện hơn 110.000 người Việt Nam đang làm việc tại Hàn Quốc theo các chương trình này.
Ông Vũ Trường Giang, Phó Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước, cho rằng chương trình thời vụ mở thêm cơ hội cho nông dân vùng sâu, vùng xa, hộ nghèo và thân nhân các gia đình đa văn hóa. Theo thông tin ông nêu tại hội nghị, mức lương của người tham gia có thể đạt 40-60 triệu đồng một tháng.
"Thời gian làm việc hiện đã được kéo dài lên 8 tháng. Trừ các chi phí sinh hoạt, một nông dân có thể tích lũy được hơn 300 triệu đồng mang về nước. Đối với những hộ nghèo, đây là một số tiền rất lớn, giúp xóa đói giảm nghèo hiệu quả", ông Giang nói.
Ngoài thu nhập, ông Phạm Đình Lộc cũng cho rằng người lao động có dịp tiếp cận phương pháp làm việc, kỹ thuật và công nghệ của Hàn Quốc. Khi về nước, họ có thể áp dụng những kinh nghiệm đã học vào công việc tại địa phương.
Chi phí phát sinh làm giảm thu nhập
Dù có kết quả tích cực, ông Phạm Đình Lộc nêu nhiều vấn đề cần đánh giá: tuyển chọn chưa đúng đối tượng, các khoản người lao động phải chi trả, điều kiện làm việc tại một số nơi chưa bảo đảm, cũng như việc quản lý và hỗ trợ người bỏ hợp đồng.
Trong đó, ông Giang cảnh báo tình trạng tổ chức, cá nhân trung gian tìm cách tham gia chương trình để thu tiền. Về nguyên tắc, chính quyền địa phương 2 nước ký kết, làm việc trực tiếp với nhau, không thông qua công ty phái cử hoặc cá nhân môi giới. Theo ông, đã có trường hợp đại diện địa phương Hàn Quốc sang Việt Nam tìm nguồn lao động cùng một đơn vị trung gian, sau đó phát sinh yêu cầu trả hoa hồng.
"Chúng ta phải hết sức cảnh giác. Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào của tổ chức trung gian đòi hỏi chi phí, các địa phương tuyệt đối không ký kết", ông Giang nói. Ông khuyến nghị các tỉnh gửi dự thảo thỏa thuận tới Ban Quản lý lao động Việt Nam tại Hàn Quốc để xem xét tính minh bạch trước khi ký.
Ông Vũ Trường Giang, Phó Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước (Ảnh: Hằng Nguyễn).
Theo thông tin ông Giang cung cấp, các khoản dành cho thị thực, vé máy bay, khám sức khỏe và những mục liên quan vào khoảng 630 USD, cộng tối đa 200 USD chi phí hành chính. Tổng số tiền tương đương khoảng 20 triệu đồng, song tại một số địa phương, chi phí phát sinh lên tới 30-40 triệu đồng.
"Đối tượng của chúng ta là những nông dân nghèo từ 30 đến 55 tuổi, đi làm nông nghiệp ròng rã 8 tháng trời. Không thể áp dụng tư duy "đi nước ngoài là phải mất nhiều tiền" vào chương trình này", ông Giang nói. Khoản tiền trả thêm cho trung gian, nếu có, sẽ trực tiếp làm giảm số tiền người lao động tích lũy sau hợp đồng.
Điều kiện làm việc cũng cần được làm rõ trước khi tuyển người. Ông Lộc cho biết để bảo đảm tiến độ mùa vụ, người lao động thường phải làm việc với cường độ cao và thời gian trong ngày kéo dài. Vào mùa đông, công việc nông nghiệp ngoài trời thêm khó khăn vì thời tiết lạnh. Số lượng lao động phía Hàn Quốc tiếp nhận cũng thay đổi theo mùa vụ và điều kiện thời tiết từng năm.
Tìm nguyên nhân người lao động bỏ hợp đồng
Theo thông tin được nêu tại hội nghị, tỷ lệ lao động bỏ trốn hiện ở mức 3,97%. Ông Nguyễn Như Tuấn, Phó Trưởng phòng Thị trường Châu Á - Châu Phi (Cục Quản lý lao động ngoài nước) lưu ý thời hạn làm việc kéo dài đến 8 tháng có thể làm tăng nguy cơ người lao động bỏ hợp đồng để làm việc bất hợp pháp. Nếu tỷ lệ này vượt ngưỡng phía Hàn Quốc cho phép, địa phương liên quan có thể bị đình chỉ tiếp nhận lao động.
Ông Nguyễn Như Tuấn, Phó Trưởng phòng Thị trường Châu Á - Châu Phi (Cục Quản lý lao động ngoài nước) (Ảnh: Hằng Nguyễn).
Bà Nguyễn Ngọc Hậu, đại diện Cục Lãnh sự (Bộ Ngoại giao) cho rằng cần đánh giá thực chất việc thực hiện các thoả thuận hợp tác giữa địa phương 2 nước.
"Tôi đề nghị tổng kết làm rõ những nội dung đã thực hiện thuận lợi, những vấn đề phát sinh trong tuyển chọn, tiếp nhận, quản lý và hỗ trợ người lao động như tình trạng người lao động bỏ trốn, vấn đề bảo đảm quyền của người lao động trên thực tế như thế nào, sự phối hợp của phía Hàn Quốc. Kết quả đánh giá này sẽ là cơ sở để các cơ quan có thẩm quyền xem xét phương án triển khai sau khi thời hạn thí điểm kết thúc", bà Hậu nhấn mạnh.
Theo bà Hậu, người lao động cần được cung cấp đầy đủ thông tin về công việc, tiền lương và chi phí trước khi xuất cảnh. Nội dung giáo dục định hướng nên tập trung vào kỹ năng giao tiếp, xử lý những tình huống thường gặp.
Đại diện Bộ Ngoại giao cũng đề nghị duy trì việc chia sẻ thông tin giữa các địa phương, cơ quan quản lý và Đại sứ quán Việt Nam tại Hàn Quốc để kịp thời hỗ trợ khi phát sinh vấn đề.
Bà Nguyễn Ngọc Hậu, đại diện Cục Lãnh sự (Bộ Ngoại giao) (Ảnh: Hằng Nguyễn).
Ở khâu ký kết, ông Tuấn cho rằng một số địa phương còn thiếu kinh nghiệm đàm phán quốc tế nên lúng túng khi đưa điều khoản bảo vệ người lao động vào thỏa thuận. Việc tuyển chọn chưa sát tính chất công việc cũng có thể khiến người lao động gặp khó khi sang Hàn Quốc, đặc biệt trước cường độ lao động cao hoặc điều kiện làm việc khác với hình dung ban đầu.
Đề xuất tiếp tục thí điểm
Theo Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước Phạm Đình Lộc, đưa người đi làm việc thời vụ thông qua hợp tác giữa các địa phương là hình thức mới phát sinh từ thực tiễn. Tại hội nghị sơ kết cuối năm 2025, các bên tham dự ghi nhận tác động tích cực của chương trình và mong muốn hình thức này được đưa vào quy định pháp luật về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Tuy nhiên, ông cho biết trong quá trình sửa luật, một số cơ quan đề nghị đánh giá kỹ hơn để có đủ cơ sở pháp lý và thực tiễn. Chương trình hiện mới triển khai tại thị trường Hàn Quốc, trong hai lĩnh vực nông nghiệp, ngư nghiệp, với thời hạn làm việc ngắn; 16 trong số 34 tỉnh, thành phố Việt Nam đã ký thỏa thuận thực hiện.
Về phía Hàn Quốc, Bộ Tư pháp nước này tiếp tục giao các địa phương hợp tác trực tiếp với địa phương phái cử. Phía Hàn Quốc vừa triển khai chương trình, vừa hoàn thiện cơ chế áp dụng cho người lao động nước ngoài và chủ sử dụng.
"Việc đề xuất Chính phủ ban hành nghị quyết cho phép tiếp tục triển khai thí điểm chương trình đưa người lao động đi làm việc thời vụ tại Hàn Quốc là cần thiết trong bối cảnh hiện nay", ông Lộc nói. Việc thí điểm sẽ đi cùng quá trình tổng kết, đánh giá toàn diện, làm cơ sở hoàn thiện pháp luật vào thời điểm phù hợp.
Đại diện Bộ Ngoại giao cơ bản đồng thuận với hướng này. Bộ Nội vụ cũng đề nghị các bộ, ngành và địa phương tập trung đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả chương trình, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.
Theo Dantri.com.vn